De sociale cohesie van een familiebedrijf

Koninklijke Van der Most in Heerde biedt sinds maart 2017 plek aan vijf mensen, die tot dan toe weinig perspectief zagen op betaald werk. Zij werken op de afdeling Afwerking Drukwerk, waar 35 man actief is. Het toevoegen van vijf werkplekken is een behoorlijk percentage, maar de bedoeling is zelfs om naar acht arbeidsplaatsen te gaan voor mensen uit de doelgroep. Daarmee wordt de ‘Koninklijke’ een kartrekker onder de grotere bedrijven in Heerde op gebied van sociaal ondernemen. Is dat kenmerkend voor een familiebedrijf?

Ratelende persen, schier oneindige stapels enveloppen en manshoge rollen papier – de werkvloer op het Heerder industrieterrein is nog lang niet volledig gedigitaliseerd. Blij toe, zal de nostalgicus zeggen. Maar de onbemande palletwagens, die hun weg vinden langs een uitgestippeld lijnenpatroon op de betonnen vloer, verraden een vooruitziende bedrijfsstrategie. “Die rijden hier al een jaar of vijftien, nog van lang voordat ze gemeengoed werden”, zegt bedrijfsleider Gert-Jan Toorn tijdens een korte rondleiding.

Stap vooruit
Toorn was jarenlang voetbaltrainer bij de jeugd. Veel praten met die jongens en meiden – niet alleen over het spel, maar om ze sowieso een stap vooruit te helpen. Het is precies wat hij nu ook op de vloer kwijt kan. Met uitzondering van één dame, die vanuit de WSW bij Van der Most werd gedetacheerd, bestaat de nieuwe aanwas van zijn team louter uit jongeren. Toen het eerste plan was om direct acht mensen te laten starten, schrok hij: dat was teveel tegelijk. We beginnen met vier, heeft hij gezegd. Maar sinds drie maanden werkt er al een zesde kandidaat; misschien is er in 2018 ruimte voor meer.
“Ik wil ze hier rustig kunnen laten integreren. De rest van de mensen pakt het goed op, nemen ze mee. Eén van die jongens is een blijvertje”, vermoedt Gert-Jan. “Die gaan we een contract aanbieden. Ik heb gevraagd: wil je niet weer naar school? Daar zou hij over nadenken. Liefst laat ik hem volgend jaar de BBL bij Deltion doen. En ik heb hem gestimuleerd om rijlessen te nemen; daar is hij nu mee begonnen. Dus we proberen meer dan alleen werk te bieden. Als er problemen zijn wil ik ook dat ze naar mij toe komen.”

Lokaal vs. regionaal
Van de zes kandidaten zal slechts één het bedrijf in januari weer verlaten. Naast genoemde WSW-er kwamen er vier kandidaten uit de doelgroep van Gemeente Heerde en één wajonger via UWV. Toen het bedrijf tijdens een bezoek van de wethouder aangaf graag meer te willen doen op gebied van sociaal ondernemen, maakten de verschillende partijen samen een plan en werden vacatures uitgezet. Eerst lokaal, vervolgens regionaal. Maar toen gemeenteconsulent Gerlinde Scheper de kandidaten sprak bleken ze toevallig allemaal uit Heerde zelf te komen.
“Het is toch een hechte gemeenschap”, constateert Scheper, “en binnen het bedrijf werkt al familie van hen. Dat is ook wel weer de kracht van deze gemeente in dit verhaal. En wat Van der Most goed doet: ze hebben sociaal ondernemen in hun hart opgenomen. Je ziet dat bij meer familiebedrijven: de sociale cohesie is er gewoon. Men wil iets voor de gemeenschap doen – lokaal, en ook wel wat breder. Natuurlijk willen ze er ook iets aan verdienen; dit is voor iedere werkgever geven en nemen. Maar zij geven daar een goede balans aan.”

Doorstroming
Het afgesproken traject voorziet de jongere kandidaten van drie successievelijke perioden van acht maanden. Daarna volgt, zoals bij één van de jongens, wellicht een contract bij Van der Most. Maar de bedoeling is vooral ze door te laten stromen naar werk buiten de drukkerij. Op die manier blijft er ruimte om meerdere kandidaten werkervaring op te laten doen. Veel van de begeleiding is daar ook opgericht. De groep wordt gecoacht door Lucrato, het Werkbedrijf in de regio Apeldoorn van waaruit de WSW-kandidaten worden gedetacheerd.
Echt moeilijk heeft jobcoach Derk-Jan Werff het er niet mee. “Ik kom een paar keer per week even langs om een praatje te maken. Waar ik kan ondersteunen help ik, maar het is meer gericht op: wat zou je willen, wat was je droom toen je zes was? Eigenlijk willen ze vooral aardige collega’s. Ze zijn jong en vinden het moeilijk om verder te kijken dan werken en geld verdienen. Als je doorvraagt naar wat ze nou echt willen, zijn er toch soms wel andere dingen. Maar dit is in ieder geval een positieve ervaring voor ze en daar ben ik erg blij mee.”

Pijnpunten
De samenwerking tussen de verschillende partners werkt naar ieders tevredenheid, hoewel bedrijfsleider Gert-Jan Toorn wel iets vaker samen om tafel zou willen. “Niet urenlang, desnoods een half uurtje online, maar dan vooral pijnpunten op tafel leggen en direct oppakken. Want we werken nauw samen maar ik wil ook naar de toekomst kijken. Hoe is het over vijf jaar? Ik heb Lucrato en de gemeente de tip gegeven om te gaan samenwerken met bedrijven in de omgeving, bijvoorbeeld in de transportsector. Er is best animo, maar werkgevers zijn erg terughoudend.”
Dat andere bedrijven volgen is ook Gerlinde’s hoop. “Een aantal grote werkgevers in Heerde kijkt mee met dit proces, om te bepalen welke stappen voor hen haalbaar zijn. Het begint hier steeds meer vorm te krijgen.” Bij Koninklijke Van der Most zouden op termijn ‘wel twintig’ kandidaten mogen komen als er genoeg werk is. Maar de ambitie van Gert-Jan is eerst om toch die afgesproken acht kandidaten te plaatsen. Zijn winst zit hem in de mensen die hij nu al aanstuurt. “Dat ze gelukkig zijn, vooruitstrevend worden en in de gaten krijgen dat ze moeten doorpakken. We zijn nu samen met hen een plan aan het maken, zodat ze over een aantal jaren een goede houvast hebben voor de toekomst.”

Gepubliceerd op 13-12-2017
Fotografie: Raymond van Olphen info@bullet-ray.nl