‘Geen spierballen, maar ruggensteun!’

Afgelopen vrijdag, 26 november, organiseerde Divosa haar najaarscongres met als titel ‘Veranderkracht’. Nelleke Vedelaar, wethouder gemeente Zwolle en voorzitter Regionaal Werkbedrijf Zwolle, was naast o.a. René Paas, Han Noten en Jan Rotmans, een van de inspirerende sprekers. Hieronder een impressie van haar betoog.

Een swingende entree maakt Nelleke Vedelaar als ze opkomt met het nummer ‘Summer time’. Ze schroomt niet om op het podium te zingen, evenmin om in ‘vrijstaat Zwolle’ haar spierballen in te ruilen voor mededogen.
Deze week werd Vedelaar opgeroepen tot bestuurlijke ongehoorzaamheid. Ze refereert aan de brief van Pieter Hilhorst en Jos van der Lans die stellen dat de Participatiewet eigenlijk geen decentralisatie is. En dat rechtmatigheid veel belangrijker is dan maatwerk. Vedelaar geeft toe: spierballen tonen past haar goed. Toch besluit ze: “Ik ben er helemaal klaar mee. Ik heb namelijk ontdekt dat stoer blijven doen niet meewerkt in de grote beweging die we maken. Daarbij helpt alleen een heel grote betrokkenheid. Laten we blijven nadenken over de gevolgen voor het leven van een ander.”

“Juridiseer niet. Dat is een valkuil”, vervolgt ze. Dan kijk je alleen of iets volgens de wet klopt. Dat is echter niet meer aan de orde na 1 januari 2015. “Stel je open, doe het samen en toon ruggensteun in plaats van spierballen. We moeten mededogen laten zien.”

De Participatiewet is weerbarstig, bepleit Vedelaar. En wel om vier redenen:

  • Regionale samenwerking zit in onze genen
    “We spreken hier weleens van ‘Zwollidariteit’: samen zorgen we ervoor dat in elke gemeente dingen worden geregeld. In onze regio zijn er veel sociale ondernemers. Bedrijven worden beter als je mensen een kans geeft. De gemeente vroeg: wat hebben jullie nodig? Het antwoord was: wil je ons helpen, dan moet je zoveel mogelijk regels afschaffen en niet elke gemeente moet haar eigen regels uitvoeren. Ontzorg ons! Dat heeft Zwolle gedaan. We riepen de ‘vrijstaat Zwolle’ uit. Werkgevers staan zelf aan het roer bij het in dienst nemen van personen. Sterker nog: de werkgevers bepalen zelf de loonwaarde van een medewerker.”
  • Inclusie is een keuze
    “Met het doelgroepregister ging het mis. Minstens een jaar hebben wethouders met werkgevers gediscussieerd over wie er in het register paste. Groot resultaat bleef uit: weinig mensen uit het register vonden werk. Dat moest beter. De definities voor het doelgroepenregister ging overboord. Eén doel bleef overeind: zoveel mogelijk mensen aan het werk helpen. Maar dat kan boetes vanuit het Rijk opleveren. Als dat de consequentie is, dan betalen we die uit een speciaal daarvoor gereserveerd fonds. Inclusie is een keuze. Kijk eerst naar jezelf, dan pas naar de ander.”
  • Kijk nooit weg bij waar het over gaat
    “Weet waar het over gaat en kijk niet weg. Zwolle onderzocht hoeveel burgers hun huur niet kunnen betalen als de gemeente hun eerste levensbehoeften financiert. Toen bleek dat er veel mensen alsnog in de schulden zouden komen. Als je dit weet, moet je handelen. Dus als het nodig is dat de gemeente een verhuizing betaalt, dan doen we dat.”
  • De Participatiewet is geen schijndecentralisatie
    “De Participatiewet is een decentralisatie. Waarom? Omdat wij hem maken. Wij zijn niet afhankelijk van dit kabinet of de staatssecretaris, maar verantwoordelijk voor mensen. We zijn druk met allerlei dilemma’s in de zorg en het onderwijs en daarmee komt de Participatiewet te weinig aan bod. We moeten onszelf de ruimte geven om barmhartigheid en mededogen te tonen. Maken we het verschil?”

Voor een uitgebreid verslag van het congres, klik hier.

Over Divosa
Divosa is de Nederlandse vereniging van gemeentelijke managers op het terrein van participatie, werk en inkomen. Divosa wil dat iedereen aan de samenleving deelneemt, het liefst door te werken. De vereniging ondersteunt haar leden bij deze missie. Dit doet ze door te lobbyen, professionele netwerken te ondersteunen, door kennis te brengen en uitwisseling ervan tussen gemeenten te stimuleren. Daarom organiseert Divosa diverse bijeenkomsten voor medewerkers in het sociale domein, publiceert ze vakliteratuur en onderzoek en is ze gesprekspartner op bestuurlijk niveau. Divosa is in 1934 opgericht als de ‘Vereeniging van Directeuren voor Sociale Arbeid’ en is daarna uitgegroeid tot dé organisatie voor sociale diensten in Nederland.

Gepubliceerd op 30-11-2015