Investeren in mensen

Jenny van de Weg en Henk de Leeuw adviseren gemeenten hoe die sociaal maatschappelijk rendement kunnen halen uit hun inkopen, en bedrijven over de invulling daarvan. Social return on investment (SROI) is niet nieuw, maar de manier waarop dat nu voor de hele regio eenduidig is afgesproken is dat wel. Dat is mooi, want de werkwijze biedt ruimte én kansen bij het invullen van de banenafspraak.

SROI of kortweg social return houdt in dat bij een aanbesteding sociale voorwaarden worden opgenomen. Bijvoorbeeld in de vorm van afspraken over arbeidsplaatsen, leerwerkplekken of stageplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Standaard gaat het om vijf procent van de opdrachtwaarde bij elke aanbesteding, maar de ene aanbesteding leent zich er beter voor dan de andere en daarom kan gemotiveerd van dat percentage worden afgeweken. Allerlei activiteiten met maatschappelijke meerwaarde komen in aanmerking. Dat maakt het echt maatwerk, waarbij goede advisering zeer van pas komt.

Aanjager
Social return is sinds een aantal jaren onderdeel van de aanbestedingswetgeving. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld een gemeente of de provincie het bij een aanbesteding in het bestek kan opnemen. Bij aanbestedingen van meer dan € 200.000 is het verplicht, maar ook bij kleinere bedragen is (sociale) winst te behalen. “Het levert gewoon veel op”, zegt Henk de Leeuw, adviseur social return voor de regio. Collega Jenny van de Weg vult aan: “Social return kan ervoor zorgen dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen om bij een werkgever binnen te komen. Het is een aanjager voor een inclusieve arbeidsmarkt.”

Social return is niet nieuw, maar tot voor kort werd het door iedereen verschillend toegepast of ingevuld. “Dat leverde vooral voor het bedrijfsleven een onduidelijke situatie op”, zegt De Leeuw. “Vanuit de wens om daarin verandering te brengen is er nu een eenduidige regionale werkwijze afgesproken.” In een regionale pilot wordt die werkwijze nu in de praktijk gebracht. De Leeuw en Van de Weg adviseren daarbij alle 14 gemeenten. De Leeuw: “We werken voor de hele regio en de opbrengsten zijn ook voor de hele regio.”

In de praktijk is opnemen van social return in een aanbesteding vaak het begin van een gesprek over sociaal rendement. “Als adviseurs zijn we betrokken bij de inkoop en worden we meegenomen in het proces om social return al dan niet toe te passen”, aldus Jenny van de Weg. “Daarnaast gaan we met de opdrachtnemers om de tafel om een plan van aanpak op te stellen over hoe zij social return willen invullen.”

Bouwblokkenmethode
Die invulling gebeurt in de regio Zwolle volgens de zogenaamde bouwblokkenmethode. Dat houdt in dat het percentage van de aanbestedingssom dat moet worden ingevuld met social return opgebouwd kan zijn uit diverse ‘inspanningen’ die een vastgestelde inspanningswaarde vertegenwoordigen. Simpel gezegd: hoe groter de afstand tot de arbeidsmarkt, hoe groter de inspanning voor de werkgever en hoe groter dus ook de waarde die deze inspanning vertegenwoordigd.

Volgens De Leeuw zit de kracht van de methodiek ‘m vooral in het feit dat je ruimte biedt aan ondernemers om een invulling te kiezen die bij hen past en niet voorschrijft wat men moet. “Je kunt het heel rigide organiseren, maar dan zit je met partijen tegenover elkaar. Het is nu juist zo mooi om het vanuit een samenwerkingsrelatie te doen. Waar je naar streeft is een oplossing waar een bedrijf ook voor de lange termijn iets aan heeft. Niet alleen voor de korte termijn is, om ergens aan te voldoen.”

Bedrijven kunnen er met de methodiek voor kiezen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt direct binnen het eigen bedrijf te plaatsen, maar ook ‘indirect’ bijdragen aan de doelstelling door bijvoorbeeld samen te werken met een ‘social enterprise’ is mogelijk. De adviseurs zien veel diversiteit met goede resultaten, bijvoorbeeld de inzet van BBL’ers in een leerbaan. “Dat is dus heel duidelijk preventief”, zegt Van de Weg. “Het hoeft ook niet per se binnen de klus waar je op reageert, het mag breder in je bedrijf. Heb je iemand op kantoor nodig? Prima.” Uitgangspunt blijft duurzaamheid bij de inzet van mensen.

Heldere taakverdeling
Dat ze door hun werkzaamheden een verbinding leggen tussen werkgevers en gemeenten betekent niet dat de adviseurs bestaande taken gaan overnemen. Werkgeversdienstverlening blijft bijvoorbeeld gewoon de taak van gemeenten. De Leeuw: “Wij zijn de verbindende schakel bij contractmanagement na gunning tussen werkgever en werkgeversdienstverlening. Wij matchen geen personeel.” Van de Weg vult aan: “We nemen ook geen bedrijfscontacten over. We gaan naar een bedrijf, adviseren over social return en dat is het.” En als ze dan tijdens zo’n gesprek horen dat een werkgever personeel zoekt dan schakelen ze met desbetreffende gemeente zodat die het verder kan oppakken.

Gemeenten blijven ook zelf verantwoordelijk voor hun inkoop. “We kunnen erover adviseren, maar het contractmanagement blijft bij de gemeente zelf, dat nemen we niet over”, zegt De Leeuw. Wel houden de adviseurs ook gedurende de looptijd van een project met social return vinger aan de pols en evalueren ze zowel het proces als de resultaten. Op dit moment wordt ook een monitor ontwikkeld om zicht te houden op social return. “Niet alleen op het niveau van het contract, maar ook op het niveau van gemeente en regio moet je kunnen zeggen hoeveel contracten je hebt gehad met zoveel social return, zoveel plaatsen”, zegt Van de Weg. Dat geeft contractmanagers inzicht. “We kunnen op het gebied van social return echt werk uit handen nemen.”

Meer informatie over SROI en de bouwblokkenmethode is te vinden op de SROI-pagina op dit platform. Wilt u liever persoonlijk advies over SROI? Dan kunt u bellen met de adviseurs SROI: Jenny van de Weg 06-5383 6708 en Henk de Leeuw 06-5280 3575.

Gepubliceerd op 05-04-2016